طبیعت گرجستان ترکیبی از قدرت صخرهها، آرامش دریاچهها و طراوت جنگلهاست. این کشور نه تنها یک مقصد گردشگری، بلکه یک درمانگاه روح برای کسانی است که میخواهند از هیاهوی مدرن فاصله بگیرند و به آغوش زمین بازگردند. چه یک طبیعتگرد حرفهای باشید و چه کسی که فقط به دنبال یک پیکنیک نیمروزی در منظرهای زیباست، گرجستان شما را ناامید نخواهد کرد.
طبیعت و طبیعت گردی در گرجستان
گرجستان، سرزمینی که در تلاقیگاه اروپا و آسیا قرار گرفته، گویی تکهای از بهشت است که برای عاشقان طبیعت طراحی شده است. از قلههای سر به فلک کشیده قفقاز که با برفهای ابدی پوشیده شدهاند تا سواحل نیمهگرمسیری دریای سیاه، این کشور تنوع زیستی خیرهکنندهای را در مساحتی کوچک جای داده است.
شکوه بیبدیل کوهستان قفقاز
رشتهکوه قفقاز بزرگ، ستون فقرات طبیعت گرجستان است. این کوهها نه تنها مرزی طبیعی، بلکه عامل اصلی تنوع آب و هوایی این کشور هستند. برای یک طبیعتگرد، قفقاز به معنای فرصتهای بیپایان برای کوهنوردی، اسکی و پیادهروی در مسیرهای بکر است. قله کازبک (Stepantsminda)، یکی از نمادینترین نقاط گرجستان. کلیسای تسرگتی سامبا که در ارتفاع ۲۱۷۰ متری و در پسزمینه قله برفی کازبک قرار دارد، تصویری است که در ذهن هر مسافری حک میشود.
منطقه سوانتی مرتفعترین منطقه مسکونی اروپا است. روستاهای سوانتی با برجهای سنگی دفاعی قرون وسطاییشان که در میان کوههای عظیم محصور شدهاند، یونسکو را مجاب کردند تا این منطقه را در فهرست میراث جهانی قرار دهد. قلههای شخارا و اوشبا در این منطقه، چالشهای جذابی برای کوهنوردان حرفهای هستند.
پارکهای ملی و مناطق حفاظتشده
گرجستان اهمیت زیادی برای حفظ اکوسیستم خود قائل است. حدود ۷ درصد از خاک این کشور تحت پوشش مناطق حفاظت شده است که هر کدام ویژگیهای منحصر به فردی دارند.پارک ملی بورجومی-خاراگائولی یکی از بزرگترین پارکهای ملی اروپا که مسیرهای پیادهروی آن از میان جنگلهای انبوه سوزنیبرگ میگذرد. این منطقه به خاطر آبهای معدنی شفابخشش در جهان شهرت دارد.
پارک ملی لاگودخی در شرق گرجستان است. این پارک پناهگاه گونههای نایاب گیاهی و جانوری و آبشارهای بلند است. اگر به دنبال مناظر بیابانی، صخرههای شگفتانگیز و اقلیمی متفاوت هستید، واشلووانی با تپههای رنگارنگش حسی شبیه به سیارهای دیگر را به شما میدهد.
جادوی دریاچههای آلپی و رودخانههای خروشان
منابع آبی گرجستان، نبض حیات طبیعت آن هستند. از دریاچههای بلورین در ارتفاعات گرفته تا رودخانههایی که برای رفتینگ ایدهآل هستند.
- دریاچههای ابودلائوری: سه دریاچه کوچک با رنگهای سبز، آبی و سفید که در اثر ذوب شدن یخچالها شکل گرفتهاند و دسترسی به آنها نیازمند یک کوهپیمایی متوسط در منطقه جوتا است.
- دریاچه پالیستومی: در نزدیکی دریای سیاه، این دریاچه بخشی از پارک ملی کلخیتی است و مکانی عالی برای قایقسواری و تماشای پرندگان مهاجر محسوب میشود.
- رفتینگ در رودخانه آراگوی و ریونی: برای کسانی که به دنبال هیجان هستند، خروشان بودن این رودخانهها در فصل بهار و تابستان تجربهای فراموشنشدنی از آدرنالین را فراهم میکند.
غارها و پدیدههای زمینشناختی
طبیعت گرجستان فقط در ارتفاعات خلاصه نمیشود؛ زیر زمین هم شگفتیهای زیادی منتظر شماست.
- غار پرومته (Prometheus Cave): یکی از زیباترین غارهای نمایشی جهان در نزدیکی کوتایسی. استالاکتیتها و استالاگمیتهای این غار با نورپردازیهای حرفهای و موسیقی کلاسیک، فضایی رویایی ایجاد کردهاند.
- دره مارتویلی (Martvili Canyon): صخرههای پوشیده از خزه و آبشارهای کوچک که با قایقسواری در میان رودخانهای با آب فیروزهای میتوان از آنها بازدید کرد.
- غار ساتاپلیا: جایی که میتوانید ردپای واقعی دایناسورها را که در سنگها حفظ شدهاند، از نزدیک ببینید.
آداتسو و مسیرهای پیادهروی (Trekking)
طبیعتگردی در گرجستان بدون تجربه مسیرهای پیادهروی طولانی کامل نمیشود. مناطقی مانند توشتی (Tusheti) فقط در چند ماه از سال (تابستان) قابل دسترسی هستند. جاده رسیدن به توشتی یکی از خطرناکترین و در عین حال زیباترین جادههای جهان است. در مسیر های فرهنگ کوهنشینی، شما نه تنها با طبیعت، بلکه با فرهنگ اصیل چوپانان و زندگی سنتی گرجیها آشنا میشوید. مهماننوازی گرجی در این مناطق دورافتاده به اوج خود میرسد. مسیر مستیا به اوشگولی محبوبترین مسیر پیادهروی چند روزه که از میان مراتع سرسبز و یخچالهای طبیعی میگذرد.
تنوع گیاهی و حیات وحش
به دلیل موقعیت جغرافیایی، گرجستان محل تلاقی گونههای گیاهی مدیترانهای، اروپایی و آسیایی است. بیش از ۴۰۰۰ گونه گیاهی در این کشور یافت میشود. جنگلهای پهنبرگ هیرکانی در غرب گرجستان (که اخیراً در فهرست یونسکو ثبت شدهاند) بازماندهای از دوران پیش از یخبندان هستند. در مناطق کوهستانی و جنگلی، شانس دیدن خرس قهوهای، گرگ، سیاهگوش و بز کوهی قفقازی (Tur) وجود دارد. همچنین گرجستان یکی از مسیرهای اصلی مهاجرت عقابها و پرندگان شکاری در جهان است.
نکات حیاتی برای طبیعتگردی در گرجستان
برای اینکه تجربهای ایمن و لذتبخش داشته باشید، رعایت برخی نکات ضروری است:
- زمانبندی مناسب: بهترین زمان برای کوهنوردی از ژوئن تا سپتامبر (خرداد تا شهریور) است. در زمستان بسیاری از مسیرهای کوهستانی به دلیل برف سنگین مسدود میشوند.
- تجهیزات: حتی در تابستان، دمای هوا در ارتفاعات میتواند به شدت کاهش یابد. داشتن لباس لایهای و ضدآب الزامی است.
- احترام به طبیعت: گرجستان طبیعتی بکر دارد. شعار "ردپایی از خود نگذارید" (Leave No Trace) را جدی بگیرید تا این میراث برای نسلهای بعد حفظ شود.
- امنیت: اگر قصد سفر به مناطق دورافتاده مانند توشتی را دارید، حتماً از راهنماهای محلی استفاده کنید یا مسیرها را از قبل در اپلیکیشنهای آفلاین (مانندme) بررسی کنید.
شهر های گردشگری گرجستان
گرجستان کشوری است که در آن تاریخ باستان با مدرنیتهای جسورانه گره خورده است. هر شهر در این سرزمین کوهستانی، قصهای متفاوت برای روایت دارد؛ از کوچههای سنگفرش شده که بوی نان تازه و شراب اصیل میدهند تا برجهای شیشهای که افق شهر را تغییر دادهاند. اگر قصد سفر به این مروارید قفقاز را دارید، شناخت شهرهای اصلی آن برای برنامهریزی یک سفر تمامعیار ضروری است.
تفلیس قلب تپنده و آمیزهای از تضادها
تفلیس (Tbilisi)، پایتخت و بزرگترین شهر گرجستان، جایی است که شرق و غرب به هم میرسند. این شهر که در دره رودخانه «کورا» (متکواری) واقع شده، بیش از ۱۵۰۰ سال قدمت دارد و معماری آن بازتابی از دوران سلطه ایرانیها، روسها، عثمانیها و دوران شوروی است. پرسه زدن در کوچههای باریک با بالکنهای چوبی رنگارنگ، تجربهای نوستالژیک است. حمامهای گوگردی محله «آبانوتوبانی» با گنبدهای آجریشان، نماد تاریخی شهر هستند.
دژ باستانی قلعه ناریکالا که بر فراز تپهای بلند قرار گرفته، بهترین چشمانداز پانوراما را از شهر و رودخانه در اختیارتان میگذارد. برای کسانی که به دنبال تفریحات مدرن، کافهگردی و موزهها هستند، دو خیابان خیابان روستاولی و شاردنی نبض زندگی شبانه و فرهنگی تفلیس محسوب میشوند.
باتومی لاسوگاس دریای سیاه
باتومی (Batumi) قطب گردشگری ساحلی گرجستان است. این شهر در سالهای اخیر دستخوش تغییرات شگرفی شده و با آسمانخراشهای عجیب و نورپردازیهای خیرهکننده، چهرهای کاملاً مدرن به خود گرفته است. بلوار باتومی مسیری ۷ کیلومتری در امتداد ساحل که با مجسمههای هنری (مانند مجسمه معروف علی و نینو)، فوارههای موزیکال و مسیرهای دوچرخهسواری تزئین شده است.
باغ گیاهشناسی، یکی از بزرگترین و متنوعترین باغهای گیاهشناسی جهان که در شمال شهر قرار دارد و جایی است که کوه و دریا به هم میرسند. برج الفبا و هتلهای لوکس با طراحیهای پستمدرن، تضاد جالبی با بخشهای قدیمی شهر ایجاد کردهاند که هنوز حال و هوای بنادر اروپایی قرن نوزدهم را دارند.
سیغناغی؛ شهر عشق و بر بام کاختی
در شرق گرجستان و در قلب منطقه شرابخیز «کاختی»، شهر کوچک و رمانتیک سیغناغی (Sighnaghi) خودنمایی میکند. این شهر با دیوارهای قلعهمانند و خیابانهای سنگفرش، به «شهر عشق» معروف شده است. سیغناغی یکی از طولانیترین دیوارهای دفاعی جهان (بعد از دیوار چین) را دارد که دور تا دور شهر کشیده شده و ۲۳ برج دیدهبانی دارد. ایستادن بر لبه شهر و تماشای دشت پهناور آلازانی و قلههای برفی قفقاز در دوردست، تجربهای است که هرگز فراموش نخواهید کرد.
کوتایسی؛ پایتخت باستانی و شهر اساطیر
کوتایسی (Kutaisi) زمانی پایتخت پادشاهی افسانهای «کولخیس» بود (جایی که در اساطیر یونان، جیسون و آرگوناتها به دنبال پشم زرین آمدند). امروز این شهر به عنوان دومین شهر مهم گرجستان و دروازهای برای پروازهای اقتصادی شناخته میشود. کلیسای جامع باگراتی، نماد اتحاد و عظمت معماری طلایی گرجستان که بر فراز شهر میدرخشد. صومعه گِلاتی، آکادمی و مجموعهای مذهبی که در دوران پادشاهی «داویت سازنده» بنا شد و به عنوان مرکز روشنفکری قفقاز شناخته میشد.